Sijil VHM (Veterinary Health Mark) ialah pensijilan tertinggi yang dikeluarkan oleh Jabatan Perkhidmatan Veterinar Malaysia (DVS) kepada pusat pemprosesan makanan berasaskan haiwan yang mematuhi tahap keselamatan, kebersihan dan kawalan kualiti tertinggi.
Ia bukan sekadar cop "LULUS”.
Ia bukti bahawa sesebuah kilang benar-benar patuh pada standard keselamatan makanan bertaraf negara.
Untuk memperoleh Sijil VHM, Delima Emas telah membuktikan bahawa:
Proses penyembelihan dan pemotongan ayam mematuhi piawaian kebersihan ketatKawalan HACCP dilaksanakan bagi mencegah pencemaran Infrastruktur, fasiliti & aliran proses mengikut standard DVS Pekerja dilatih dan mengamalkan prosedur keselamatan makanan Setiap produk boleh dijejak (traceability) dari ladang hingga pengguna
PERMOHONAN PENSIJILAN VETERINAR VETERINARY HEALTH MARK (VHM) DAN GOOD VETERINARY HYGIENE PRACTICE (GVHP) DI BAWAH JABATAN PERKHIDMATAN VETERINAR MALAYSIA
SYARAT-SYARAT PERMOHONAN
Syarat Umum:
- Rumah sembelih atau loji pemprosesan perlu mendapatkan lesen beroperasi daripada Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) dan berdaftar dengan DVS;
- Rumah sembelih atau loji pemprosesan perlu berdaftar dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM);
- Loji pemprosesan sarang burung walit perlu membuat permohonan pendaftaran premis pemprosesan sarang burung walit dengan Jabatan Perkhidmatan Veterinar;
- Sistem HACCP dan/atau Amalan Pengilangan Baik (GMP) bagi rumah sembelih dan loji pemprosesan untuk produk yang dipohon perlu dilaksanakan sekurang-kurangnya tiga (3) bulan sebelum permohonan dibuat;
- Loji pemprosesan digalakkan mempunyai sijil GMP dan HACCP sebelum permohonan VHM dibuat; dan
- Premis makanan berasaskan haiwan atau hasilan haiwan tidak berkecuali dalam pematuhan undang-undang dan peraturan di dalam Malaysia.
Syarat Khusus:- Produk yang dipohon adalah daripada hasilan haiwan (tidak termasuk produk hasilan laut);
- Bahan mentah berasaskan haiwan adalah diiktiraf DVS;
- Premis edible bird nest (EBN) perlu mempunyai sijil HACCP; dan
- Manual Keselamatan dan Kepastian Kualiti Makanan perlu didokumenkan
Untuk membolehkan sesebuah loji pemprosesan haiwan dianugerahkan Pensijilan VHM, premis tersebut diwajibkan untuk melaksana dan membuktikan pematuhan terhadap sistem jaminan keselamatan makanan, terutamanya GMP mengikut standard MS 1514:2022 serta sistem HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point)
Semasa proses audit akur oleh pegawai DVS, pematuhan terhadap elemen-elemen di dalam MS 1514:2022 akan disemak secara menyeluruh sebelum kelulusan logo VHM diberikan
PELAN AUDIT
SENARAI SEMAK PEGAWAI PEMERIKSA
ELEMENT MS 1514:2022
REKA BENTUK DAN KEMUDAHAN
1.Lokasi 4.1
- Jauh daripada bahan pencemar alam sekitar & bebas daripada serpihan,
bau & sampah sarap.
2.Premis & Bilik
- Reka bentuk & susun atur: 4.2.1
· Membolehkan amalan kebersihan dan pengilangan yang baik;
· Mencegah pencemaran silang.
- Kemudahan makmal mikrobiologi (jika ada) hendaklah direka bentuk, ditempatkan 4.2.1.5
dan dikendalikan bagi mencegah pencemaran terhadap kakitangan, kawasan pengeluaran
dan produk.
-Semua kemudahan mesti digambarkan dalam pelan susun atur loji. 4.2.1.6
-Struktur dan kelengkapan dalaman dibina darpada bahan yang tahan lasak, serta
mudah diselenggara, dibersihkan dan dinyahjangkit. 4.2.2
3. Peralatan
-Diperbuat daripada bahan yang tidak toksik bersesuaian dengan penggunaannya.4.3.1.1
-Penyelenggaraan dan pembersihan yang mencukupi.4.3.1.2
-Dikalibrasi atau disahkan pada selang masa yang ditetapkan.4.3.2.1
4. Kemudahan
1. Bekalan air: 4.4.1
Bekalan yang mencukupi;Kemudahan penyimpanan, pengagihan dan kawalan suhu yang sesuai hendaklah disediakan di tempat yang diperlukan;Sistem yang berasingan untuk air boleh minum dan air tidak boleh minum.Kemudahan penyimpanan, pengagihan dan kawalan suhu yang sesuai hendaklah disediakan di tempat yang diperlukan;Sistem yang berasingan untuk air boleh minum dan air tidak boleh minum.
2. Sistem perparitan & pelupusan sisa: 4.4.2 & 4.4.3
- Sistem dan kemudahan perparitan serta pelupusan sisa yang mencukupi.
- Sisa tidak mengalir dari kawasan tercemar ke arah atau ke dalam kawasan bersih.
3. Kemudahan pembersihan: 4.4.4
- Kemudahan yang mencukupi & ditetapkan secara sesuai.
4. Kemudahan kebersihan kakitangan: 4.4.5
- Ditempatkan, ditetapkan dan diselenggara
dengan sewajarnya
- Tersedia:
- Kemudahan tandas;
- Kemudahan membasuh tangan tanpa sentuh;
- Kemudahan menukar pakaian.
5. Kualiti udara & kemudahan pengudaraan: 4.4.6
- Pengudaraan yang mencukupi & bersih;
- Udara tidak mengalir dari kawasan tercemar ke kawasan bersih.
- Pencahayaan yang mencukupi;
- Tidak menyebabkan kekeliruan warna;
- Keamatan yang mencukupi mengikut jenis operasi;
7. Kemudahan penyimpanan: 4.4.8, 4.4.8.1, 4.4.8.2 & 4.4.8.3
- Kemudahan yang mencukupi;
- Membolehkan kerja-kerja penyelenggaraan dan pembersihan;
- Mencegah akses dan pembiakan perosak;
- Dilindungi daripada pencemaran;
- Suhu yang sesuai;
- Penyimpanan yang berasingan dan selamat untuk bahan pembersihan serta bahan berbahaya;
- Pengasingan antara makanan mentah dengan makanan yang telah diproses, atau antara bahan dan makanan yang mengandungi alergen dengan yang tidak mengandungi alergen.
- Bahan mentah yang masuk diasingkan daripada produk siap. 4.4.8.4
KAWALAN OPERASI
1. Kawalan bahaya makanan
2. Sistem kawalam utama kebersihan
- Kawalan masa & suhu: 5.2.1
- Masa & suhu bagi proses memasak, menyejukkan,memproses & penyimpanan dikawal dengan berkesan
-Langkah-langkah proses yang menyumbang kepada kebersihan makanan dikawal. 5.2.2
-Spesifikasi mikrobiologi dan lain-lain dikawal dengan berkesan. 5.2.3
-Pencemaran silang mikrobiologi dapat dikawal dengan berkesan. 5.2.4
-Bahaya kimia dan fizikal dikawal dengan berkesan. 5.2.5 & 5.2.6
-Sistem pengurusan alergen hendaklah disediakan. 5.2.7
3. Keperluan Bahan Masuk
-Bahan mentah dan ramuan yang sesuai untuk tujuan penggunaannya digunakan. 5.3.1
-Diperiksa & diasingkan sebelum diproses; 5.3.2
-Spesifikasi, CoA & rancangan pembelian; 5.3.3
-Keberkesanan penggiliran stok 5.3.4
-Pilih, luluskan & nilai pembekal. 5.3.5
-Penyelengaraan Dokumentasi 5.3.6
4. Bahan Pembungkus
-Perlindungan yang mencukupi, selamat & sesuai; 5.4
5. Bahan yang tidak Dapat Dipastikan
-Produk dan bahan mentah yang tercemar dilupuskan mengikut prosedur yang sewajarnya. 5.5
6. Air
-Gunakan hanya air yang selamat diminum untuk pengendalian & pemprosesan makanan; 5.6.2 5.6.1.1
-Tidak mendatangkan bahaya kepada makanan. 5.6.1.1
-Air sebagai bahan: 5.6.2
- Gunakan air yang selamat untuk diminum sahaja
- Ais dan wap stim yang dihasilkan, dikendalikan dan disimpan
7. Pengurusan dan Penyeliaan
Pengurus dan penyelia mempunyai pengetahuan yang mencukupi mengenai prinsip dan amalan kebersihan makanan. 8.2
8. Dokumentasi & Rekod
-Rekod disimpan lebih lama daripada tempoh hayat simpanan produk. 13.2.2
-Dokumen dan rekod yang diperlukan oleh GMP & HACCP tersedia. Ia kekal boleh dibaca, mudah dikenal pasti dan mudah diperoleh semula. 13.1.1
9. Daya Jejak
-Mampu mengenal pasti lot produk. 9.3.1
-Mampu mengenal pasti perkaitan produk dengan bahan mentah, pemprosesan dan penghantaran. 9.3.2
10. Prosedur Penarikkan Balik
-Membolehkan penarikan balik yang berkesan daripada pasaran. 5.11 & 9.4.1
-Recall olok-olok dilakukan setiap tahun 5.11 & 9.4.5
-Produk yang ditarik balik disimpan di bawah pengawasan sehingga tindakan lanjut diambil. 5.11 & 9.4.4
PENYELENGARAAN, PEMBERSIHAN & SANITASI
1. Penyelengaraan, Pembersihan & Sanitasi
-Peralatan dibersihkan dan diselenggara secara berkala 6.2.7
mengikut program penyelenggaraan bertulis 6.2.5
-Premis diselenggara dalam keadaan baik, bersih dan kemas. 6.2.5
-Termasuklah pembersihan peralatan pembersihan itu sendiri 6.1.1
-Permukaan yang bersentuhan dengan makanan dibersihkan dan disanitasi sebelum dan selepas operasi. 6.1.3
-Bahan kimia digunakan mengikut arahan pengilang, disimpan di tempat berkunci dan aksesnya dikawal. 6.1.4
- Program penyelenggaraan, pembersihan dan sanitasi dipantau secara berkesan dan disahkan secara berkala.6.1.2
2. Kawalan Makhluk Perosak
-Program kawalan perosak 6.3.1.1, 6.3.1.1 & 6.3.1.2
- Program kawalan perosak adalah berkesan.
- Pelan susun atur kawalan perosak tersedia dan perangkap dilabelkan.
- Program kawalan perosak dikendalikan oleh syarikat berlesen.
-Prosedur kawalan perosak
- Keberkesanan Prosedur kawalan perosak 6.3.2
- Bangunan diselenggara dengan baik bagi mencegah kemasukan perosak 6.3.2.1
- Kawasan di dalam dan di luar premis makanan sentiasa dijaga kebersihannya bagi mencegah tempat persembunyian dan pembiakan perosak. 6.3.2.2
- Premis dan kawasan sekitarnya diperiksasecara berkala untuk mengesan tanda-tanda pembiakan perosak 6.3.2.3
- Punca pembiakan perosak dikenal pasti dan tindakan pembetulan diambil bagi mencegah masalah berulang. 6.3.2.4
3. Pengurusan Sisa Buangan
-Tidak mencemarkan bahan mentah, produk siap, air minuman dan alam sekitar. 6.4.2.1
-Sisa pepejal: 6.4.2.2
- Lokasi yang sesuai.
- Tong sampah dan kawasan sekitarnya sentiasa bersih serta dinyahkuman.
Sisa cecair:
-Saluran pelupusan mempunyai kapasiti yang mencukupi serta kedap air,
dan dilengkapi dengan perangkap serta lohong udara. 6.4.3.2
-Dirawat sebelum dilupuskan dan mematuhi peraturan semasa.6.4.3.4
KEBERSIHAN DIRI
1. Status Kesihatan
-Telah menjalani pemeriksaan perubatan & vaksinasi anti-tifoid 7.1.2
-Kakitangan yang mengalami kecederaan mestilah tidak berada di kawasan pengendalian makanan. 7.1.1
2. Penyakit & Kecederaan
- Individu yang menghidap penyakit atau menunjukkan gejala penyakit yang berkemungkinan berjangkit melalui makanan tidak dibenarkan berada di kawasan pengendalian makanan.7.2.1
3. Kebersihan Diri
-Pakai pakaian pelindung yang bersih dan sarung tangan; pastikan kuku pendek dan bersih; basuh tangan, dan sebagainya.7.3.1
4. Tingkah Laku Peribadi
-Tidak merokok, makan, bersin, memakai barang kemas, dan sebagainya.7.4.1
5. Pelawat
-Patuhi amalan kebersihan diri dan tingkah laku.7.5
PERSAMPELAN
1. Persampelan
-Pensampelan produk siap dilakukan mengikut jadual.
-Pensampelan kebersihan dilakukan mengikut jadual (jika berkenaan).
-Pensampelan air dilakukan mengikut jadual.
PENGANGKUTAN & PENGEDARAN
1. Pengangkutan
-Makanan dilindungi secukupnya semasa pengangkutan 10.1.1
-Kenderaan pengangkutan bersesuaian dengan barang yang hendak dibawa 10.1.2
-Kenderaan dan bekas disimpan dalam keadaan kebersihan, pembaikan dan kondisi yang sewajarnya. 10.2.1
-Bekas dan kenderaan yang ditetapkan serta ditandakan untuk kegunaan makanan sahaja dan digunakan semata-mata bagi tujuan tersebut. 10.2.2
MAKLUMAT PRODUK & BOLEHKESANAN
1. Pengenalpastian Lot atau Kelompok
-Lot atau kelompok atau kaedah pengenalan lain dalam kebolehkesanan dan penarikan balik produk. 9.1.1
-Sediakan sistem kebolehkesanan makanan 9.1.2
2. Maklumat Produk
-Produk makanan memaparkan maklumat yang mencukupi mengenai keselamatan produk untuk pihak seterusnya dalam rantaian makanan atau pengguna. 9.2.1
3. Label Produk
-Dilabelkan dengan arahan yang jelas serta maklumat mengenai alergen makanan demi keselamatan produk bagi pihak seterusnya dalam rantaian makanan. 9.2.2
4. Kebolehkesanan
-Laksanakan sistem kebolehkesanan 9.3.1
-Mampu mengenal pasti bahan yang diterima daripada pembekal terdekat serta laluan pengedaran awal produk akhir. 9.3.2
4. Prosedur Penarikbalikan
-Prosedur penarikan balik yang berkesan telah disediakan 9.4.1
-Sistem penarikan balik dengan prosedur bertulis 9.4.2
-Apabila produk telah ditarik balik, produk yang dihasilkan di bawah keadaan yang serupa perlu dinilai dan keperluan untuk mengeluarkan amaran awam wajar dipertimbangkan 9.4.3
-Produk yang ditarik balik perlu disimpan di bawah pengawasan 9.4.4
-Prosedur penarikan balik didokumenkan dan diselenggara. 9.4.5
LATIHAN
1. Kesedaran & Tanggungjawab
-Pengendali makanan mempunyai pengetahuan dan kemahiran yang diperlukan dalam keselamatan makanan. 8.1.1
2. Pengurusan & Penyeliaan
-Pemantauan dan penyeliaan yang berkesan oleh pengurus dan penyelia yang mempunyai pengetahuan tentang GMP dan kesedaran mengenai alergen. 8.2
3. Program Latihan
-Pelan latihan yang mengenal pasti keperluan latihan disediakan dan disemak. 8.3.1
-Latihan dikekalkan, merangkumi kandungan program, kecekapan jurulatih, penilaian pelatih dan keperluan latihan semula. 8.3.2
-Keberkesanan latihan dinilai secara berkala. 8.3.3
-Sistem (jadual latihan) telah disediakan. 8.3.4
-Program latihan disemak dan dikemas kini. 8.3.5
PEMERIKSAAN DALAMAN
1. Pemeriksaan Kendiri
-Dilaksanakan secara berkala oleh kakitangan yang dilantik. 11.1
2. Pemeriksaan Audit Dalaman
-Dirancang & dilaksanakan sekurang-kurangnya sekali setahun oleh kakitangan bebas.11.2.1
-Tindakan pembetulan diambil tanpa kelewatan yang tidak wajar. 11.2.3
-Dapatkan bantuan daripada sumber luar yang berkelayakan sekiranya juruaudit dalaman tidak tersedia. 11.2.4
SEMAKAN PENGURUSAN
1. Semakan Pengurusan
-Pihak pengurusan syarikat yang memikul tanggungjawab eksekutif telah menyemak kesesuaian dan keberkesanan GMP serta HACCP pada selang masa yang ditetapkan.12
Pelaksanaan HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point)
di loji pemprosesan bawah seliaan Jabatan Perkhidmatan Veterinar (DVS) Malaysia
adalah prasyarat penting untuk mendapatkan pensijilan Veterinary Health Mark (VHM).
Sistem ini memantau titik kawalan
kritikal (CCP) daripada penerimaan bahan mentah haiwan, proses penyembelihan
atau pemprosesan, sehinggalah pembungkusan serta pengedara
Pelaksanaan HACCP berpandukan piawaian seperti MS 1480:2019
bagi memastikan keselamatan makanan terjamin
KEPERLUAN PERUNDANGAN
1. Keperluan Prundangan
-Sistem ini mematuhi perundangan dan keperluan berkaitan yang berkuat kuasa di Malaysia. 14
KEPERLUAN SISTEM HCCP
1. Tanggungjawab Pengurusan
-Dasar syarikat mengenai keselamatan & kualiti makanan ditetapkan dengan jelas.4.1.1
-Komitmen pihak pengurusan wujud; 4.1.1
-Skop sistem HACCP ditetapkan. 4.1.1
-Objektif keselamatan makanan ditetapkan & dipandu supaya bersifat spesifik, boleh diukur, boleh diterima, realistik & mempunyai tempoh masa. 4.1.1
-Tugas, tanggungjawab dan kuasa pasukan HACCP ditetapkan. 4.1.2.1
-Carta organisasi dan struktur pelaporan tersedia. 4.1.2.2
-Pasukan HACCP:
a) Berdisiplin;
b)Ketua pasukan dilantik oleh pihak pengurusan;
c)Mempunyai kemahiran, kelayakan dan pengalaman
yang sesuai;
d)Dilatih secara rasmi dalam prinsip & aplikasi HACCP.
1. Keperluan Sistem
-Program pengesahan tersedia. 6.3.1
-Prinsip 1
a)Pengenalpastian bahaya dijalankan; 6.3.2
b)Risiko atau tahap kepentingan setiap bahaya dianalisis; 6.3.2
c)Langkah-langkah kawalan tersedia bagi setiap bahaya. 6.3.2
-Prinsip 2
a)CCP dikenal pasti bagi setiap bahaya yang signifikan. 6.3.3
-Prinsip 3
a)Had kritikal ditetapkan, boleh diukur dan disahkan bagi setiap CCP. 6.3.4
-Prinsip 4
a)Prosedur pemantauan ditetapkan bagi setiap CCP & bersesuaian. 6.3.4
-Prinsip 5
a)Tindakan pembetulan ditentukan bagi setiap CCP. 6.3.5
-Prinsip 6
a)Prosedur dan jadual pengesahan tersedia. 6.3.7
-Prinsip 7
a)Dokumentasi & rekod tersedia 6.3.8
-Ringkasan Pelan HACCP merumuskan 7 prinsip HACCP. 6.4
KEPERLUAN LAIN
1. Penerangan Produk
-Penerangan produk tersedia. 4.2
2. Pengenalpastian Kegunaan Produk yang Dimaksudkan & Pengguna Sasaran
-Pengguna berpotensi dan tujuan penggunaan dikenal pasti. 4.3.1
3.Aliran Proses Gambar Rajah & Susun Atur Loji
-Gambar rajah aliran dan susun atur telah disahkan. 4.4.2
-Gambar rajah aliran bagi setiap kategori produk tersedia: 4.4.4
a)Dengan input & output;
b) CCP & had kritikal.
-Pelan susun atur loji tersedia:
a)Kawasan pengeluaran;
b) Aliran proses;
c) Aliran pekerja
