SITA & SAMAN TERNAKAN TERBIAR

SITA & SAMAN TERNAKAN TERBIAR

Undang-undang Malaysia menetapkan peraturan yang ketat berkaitan lembu atau binatang ternakan yang berkeliaran (lepas bebas) dan mengganggu atau menyebabkan bahaya di tempat awam.

Pemilik yang membiarkan lembu atau haiwan ternakan merayau bebas di kawasan awam, perumahan, atau jalan raya boleh dikenakan tindakan undang-undang oleh Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) dan di bawah enakmen negeri

Kejadian ini sering terjadi. Apabila lembu dicuri, si pemilik marah dan tercari-cari lembu perliharaan mereka. Namun apabila lembu dilanggar kereta dan berlaku kematian, si pemilik diam membisu..

Haiwan ternakan di atas jalan raya boleh mengundang malapetaka yang tidak diingini kepada setiap pengguna jalan raya. Pihak berkuasa tempatan (PBT) adalah badan bertanggungjawab dalam menangani permasalahan haiwan ternakan yang berkeliaran di atas jalan raya. Justeru, atas dasar maslahah pihak berkuasa tempatan (PBT) boleh mengambil tindakan seperti merampas dan mengenakan denda atau saman terhadap pemilik ternakan tersebut. Hal ini adalah dibolehkan di atas dasar menjaga maslahah kepada rakyat secara umumnya seperti mencegah daripada berlakunya kehilangan nyawa, akal dan harta.

Undang-Undang dan Enakmen Utama

·         Enakmen Mengawal Lembu-Kerbau 1971 (Digunakan di negeri seperti Selangor): Melarang penternakan atau pembiaran lembu dan kerbau di kawasan larangan atau awam

·         Undang-Undang Kecil Haiwan Merayau PBT (Contohnya di bawah Majlis Bandaraya Johor Bahru [MBJB 1995] atau PBT lain): Memberi kuasa kepada PBT untuk menangkap, menyita, melupuskan, atau mendenda haiwan ternakan yang berkeliaran.

Tindakan Pihak Berkuasa (Majlis Perbandaran / Pihak Berkuasa Tempatan & Veterinar)

·         Kuasa Sita: Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) atau Jabatan Perkhidmatan Veterinar mempunyai kuasa untuk menyita lembu yang berkeliaran di jalan raya atau kawasan awam

·         Kompaun & Saman: Peringatan bahawa tindakan penguatkuasaan termasuk sitaan, kompaun terhadap Pemilik lembu dan tuntutan kos berkaitan boleh dikenakan sehingga RM2,000 hingga RM3,000 bagi setiap ekor atau saman maksimum ( tertakluk kepada peruntukan undang-undang berkenaan  mengikut enakmen pihak berkuasa tempatan masing-masing)  Tindakan itu dilaksanakan di bawah Undang-undang Kecil Haiwan Merayau berkaitan Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171).

·        Prosedur Lelongan: Lembu yang disita akan dibawa ke kandang tahanan pihak berkuasa. Jika pemilik tidak menuntutnya dalam tempoh yang ditetapkan, pihak berkuasa mempunyai hak untuk melelong lembu tersebut secara sah. Tempoh Tuntutan: Pemilik biasanya mempunyai tempoh terhad (seperti 7 hari) untuk menuntut semula haiwan tersebut dengan menjelaskan bayaran denda dan kos penyelenggaraan

·        Jika dibawa ke mahkamah, sabitan kesalahan boleh membawa hukuman denda boleh mencecah sehingga RM5,000  yang lebih tinggi, penjara, atau kedua-duanya sekali, serta caj harian bagi kos tahanan haiwan

·        Kos Tambahan: Pemilik perlu menjelaskan kos penangkapan dan penjagaan harian jika mahu menuntut semula haiwan yang disita. Jika tidak dituntut dalam tempoh ditetapkan, haiwan tersebut boleh dilelong atau dilupuskan

·        Tuntutan Saman Kemalangan: Jika lembu merayau di atas jalan raya dan menyebabkan kemalangan atau kecederaan/kematian kepada pengguna jalan raya, pemilik boleh disaman secara sivil oleh mangsa atau waris

·        Akta Binatang 1953 (Akta 647): Memberikan kuasa kepada pihak berkuasa dan Jabatan Perkhidmatan Veterinar (DVS) untuk mengawal keselamatan haiwan ternakan serta mengambil tindakan terhadap pemilik yang cuai.

·        Pengenalan / Tagging (DVS): Jabatan Perkhidmatan Veterinar kini mewajibkan pemasangan tanda pengenalan (tagging) pada ternakan ruminan supaya pemiliknya dapat dikesan dengan mudah melalui pangkalan data jika ternakan mereka menyebabkan masalah atau kemalangan

Peraturan Jika Anda Menjumpai Lembu Berkeliaran atau Lembu Lepas

Langkah Betul Yang Perlu Diambil:

1.    Buat laporan polis sekiranya lembu itu menyebabkan kemalangan atau bahaya.

2.    Buat laporan bertulis kepada PBT / Majlis Daerah atau Jabatan Veterinar supaya tindakan sita dapat dilakukan dengan resit yang sah.

POKOK BUNGA TURNERA: KAWALAN BIOLOGI SEMULA JADI (SALING MELENGKAPI) DI KAWASAN PENTERNAKAN LEMBU

 

POKOK BUNGA TURNERA:  KAWALAN BIOLOGI SEMULA JADI (SALING MELENGKAPI) DI KAWASAN PENTERNAKAN LEMBU

Penanaman bunga Turnera (juga dikenali sebagai Bunga Pukul Lapan atau Bunga Pukul Sepuluh) di kawasan penternakan lembu, terutamanya dalam sistem integrasi lembu di ladang kelapa sawit (mempunyai peranan ekologi Saling Melengkapi yang sangat penting), Ia boleh ditanam di tepi-tepi jalan ladang, kawasan sempadan pagar kandang, atau zon penampan (buffer zone) tanpa mengganggu kawasan ragutan utama lembu dan juga tidak mengganggu kerja penyelenggaraan dan penuaian buah sawit. 

Turnera ulmifolia ialah tumbuhan renek berbunga daripada keluarga Passifloraceae (dahulunya dikelaskan dalam Turneraceae). Ia juga dikenali sebagai bunga pukul lapan kuning atau yellow alder. 

Pokok bunga dipercayai berasal dari Mexico dan India Barat ini mendapat nama sempena ‘Bapa Botani Inggeris’ iaitu ahli ornitologi dan botani William Turner.

Secara umumnya terbahagi kepada dua jenis utama berdasarkan warna bunganya:

1. Turnera Kuning (Turnera ulmifolia)

·         Warna bunga: Kuning terang dengan bahagian tengah berwarna gelap (coklat atau hitam).

2. Turnera Putih (Turnera subulata)

·         Warna bunga: Putih dengan sedikit warna kuning dan kehitaman di bahagian tengah.

Ciri-ciri utama:

* Bunga: Kuning terang, berdiameter sekitar 3–5 cm.

* Daun: Hijau, berbentuk bujur dengan tepi bergerigi.

* Ketinggian: Sekitar 0.5–1.5 meter.

* Habitat: Tumbuh baik di kawasan tropika, tahan panas dan mudah dibiakkan melalui biji benih atau keratan batang.

* Mempunyai jangka hayat sekitar 3 hingga 5 tahun apabila dijaga dengan baik di kawasan terbuka

 

Berikut adalah fungsi utama dan manfaat menanam bunga Turnera di kawasan atau perimeter kandang dan padang ragut lembu:

1.      Kawalan Biologi Perosak (Ulat Bungkus & Kumbang Tanduk)

·        Melindungi Kawasan Integrasi Sawit-Lembu: Bagi penternak yang mengamalkan sistem ragutan separa intensif (melepaskan lembu meragut di dalam ladang kelapa sawit), bunga Turnera wajib ditanam di tepi jalan ladang bertindak sebagai beneficial plant (tumbuhan berfaedah) untuk mengawal serangan ulat bungkus dan ulat beluncas yang merosakkan pelepah sawit

·          Bunga ini membantu mengurangkan populasi perosak merbahaya seperti  ulat daun / ulat beluncas - Sycanus (sesibar),  ulat bungkus (bagworm), serta perosak lain yang menyerang daun kelapa sawit dan padi. Ulat beluncas yang lebih tua memakan seluruh daun, hanya meninggalkan pelepah. Seluruh bahagian umbut pokok kelapa sawit mungkin luruh semasa wabak yang teruk dan boleh menjejaskan hasil tandan buah segar.

     Bunga ini juga menarik serangga pemangsa tebuan parasitoid seperti Telenomus dan Trichogramma  yang memburu ulat bungkus dan ulat daun yang merosakkan pelepah sawit..

·       Mengurangkan Tempat Pembiakan Kumbang: Najis lembu yang bertimbun di ladang berisiko menjadi tempat pembiakan larva kumbang  tanduk (Oryctes rhinoceros). Pengurusan perimeter dengan tumbuhan berfaedah membantu mengekalkan keseimbangan ekosistem pemangsa semula jadi di kawasan tersebut

Tanaman Penutup Bumi: 

Membantu menutup kawasan tanah terbiar di sepanjang jalan ladang atau batas sawah, sekali gus menyekat pertumbuhan rumpai liar yang berpotensi menjadi perumah perosak

Mengurangkan Gangguan Lalat / Pikat:

·         Dengan kehadiran serangga bermanfaat yang ditarik oleh bunga Turnera, ia dapat mengurangkan jumlah lalat / pikat (Horsefly) yang sering mengganggu lembu, sekali gus menjaga keselesaan dan kesihatan haiwan ternakan. Lalat yang menghisap darah di panggil Pikat (Horsefly). lalat tersebut biasanya tertarik dgn kehadiran lembu. 

Selain itu juga dapat mengurangkan kehadiran serangga kecil perosak tanaman seperti whitefly (lalat putih) dan aphids.

2.     Mengurangkan Penggunaan Racun Kimia

·       Melalui kaedah Pengurusan Perosak Bersepadu (IPM) ini, penggunaan racun kimia dapat dikurangkan. Kajian menunjukkan kehadiran tanaman ini di sekitar ladang atau kebun boleh mengurangkan kebergantungan kepada semburan racun kimia antara 20% hingga 40%

·       Apabila lembu dilepaskan di dalam ladang untuk meragut rumput dan rumpai, Integrasi lembu mengurangkan kos kawalan rumpai  kerana lembu bertindak sebagai "mesin rumput semula jadi

·       Apabila digabungkan dengan bunga Turnera yang mengawal ulat perosak, pengurusan ladang tidak perlu lagi menyembur racun serangga atau racun rumpai secara kimia

·       Kesan kepada Ternakan: Ini mewujudkan persekitaran ragutan yang lebih selamat untuk lembu, sekali gus mengelakkan risiko lembu mati akibat termakan rumput yang diracun

3.     Benteng Semula Jadi Menghalau Babi Hutan

·     Benteng semula jadi pencerobohan hidupan liar : Kawasan penternakan lembu atau stor dedak sering menarik perhatian babi hutan kerana sisa makanan, membantu menghalang pencerobohan babi hutan yang sering merosakkan tanah atau menyodok tanah padang ragut yang boleh merosakkan akar rumput ternakan dan pagar kawasan ternakan. Daun tumbuhan ini mengeluarkan aroma atau bau tertentu yang tidak disukai oleh babi hutan. Aroma bunga ini bila malam semakin kuat. Bau ini menganggu deria bau babi hutan.

·       Menanam pokok ini secara padat di sepanjang sempadan pagar kawasan ternakan membantu mengurangkan pencerobohan hidupan liar tersebut.

 

4.      Ciri Fizikal Pokok yang Selamat untuk Lembu

·        Ia tidak dikategorikan sebagai rumpai beracun utama yang membahayakan lembu (tidak seperti pokok pulai atau tumbuhan bertoksik lain)

·        Lembu biasanya tidak memprioritaskan pokok renek ini sebagai makanan utama jika rumput pastura (seperti Napier, Humidicola, atau Guinea) mencukupi. Namun, jika lembu meragutnya secara tidak sengaja, ia tidak mendatangkan bahaya keracunan

·        Struktur akar dan sifat pokok Turnera yang mudah membiak membantu mengekalkan kelembapan tanah di kawasan lapang tersebut, menjadikan ekosistem sekitar zon ragutan lembu lebih stabil dan subur

5.      Kepelbagaian Bio dan Pendapatan Sampingan

·        Sesuai untuk Integrasi Lebah/Kelulut: Selain menternak lembu, kawasan padang ragut yang ditanam dengan Turnera boleh diintegrasikan dengan penternakan lebah kelulut kerana bunganya mengeluarkan debunga dan nektar sepanjang tahun.

Keselamatan Penternakan Integrasi:

·       Walaupun bunga Turnera sangat baik untuk ekosistem ladang, penternak dinasihatkan untuk menguruskan giliran petak ragutan lembu (rotational grazing) dengan betul. Pastikan kawasan yang baru disemai dengan anak sawit atau pokok Turnera muda dipagar sementara waktu bagi mengelakkan anak pokok daripada dipijak atau dipagar daripada dirosakkan oleh ternakan

·         Kajian Lembaga Minyak Sawit Malaysia (MPOB): Kajian seperti yang dijalankan oleh Siti Nurulhidayah Ahmad et al. (2023) di Bagan Datuk, Perak, menunjukkan bahawa penanaman Turnera subulata di sepanjang jalan ladang kelapa sawit mampu meningkatkan populasi serangga musuh semula jadi (seperti parasitoid dan pemangsa).

·         Kajian Pengurusan Perosak di Kawasan Sawah Padi (MADA / MARDI) Kejuruteraan Ekologi: Agensi seperti MADA telah melaksanakan penanaman Turnera di estet-estet padi sebagai langkah mesra alam.

·         Kajian Taman Botani Negara Shah Alam membuktikan bahawa pokok bunga Turnera) sangat berkesan sebagai kaedah kawalan biologi untuk menghalang serangan babi hutan/khinzir pada kawasan tanaman dan kebun

KOLAM KUMBAHAN RUMAH PENYEMBELIH

KOLAM KUMBAHAN RUMAH PENYEMBELIH

Akta Rumah Penyembelihan (Penswastaan) 1993 diwujudkan bagi menggalakkan penternak dan pemain industri mewujudkan rumah sembelih yang lebih teratur dan bersih, seterusnya menjamin keselamatan makanan yang dihasilkan.

Rumah Peyembelihan haiwan seperti lembu, khinzir dan ayam sebenarnya antara industri makanan yang menggunakan sejumlah besar air mentah dan menghasilkan sejumlah besar air sisa buangan rumah sembelihan  dengan bahan pencemar menjadi punca kepada pelepasan air kotor tidak terkawal yang boleh mencemarkan alam sekitar

Merujuk pada Garis Panduan Pengurusan Sisa Buangan Ternakan

Kaedah pengiraan saiz dan isipadu kolam kumbahan (sistem rawatan air sisa) bagi rumah sembelihan sememangnya boleh dianggarkan secara tepat berdasarkan bacaan meter air atau jumlah penggunaan air bulanan premis tersebut.

Secara amnya, hampir 85% hingga 95% daripada air bersih yang digunakan dalam proses penyembelihan, pembersihan daging, dan pembasuhan premis akan bertukar menjadi air sisa (kumbahan).

Kolam kumbahan / Tangki septik juga dikenali sebagai sistem septik adalah sistem rawatan pembentungan skala kecil, merupakan tangki rawatan bahan kumbahan yang biasa digunakan di kawasan kediaman rumah perseorangan. Secara amnya, terma bagi septik merujuk kepada persekitaran bakteria anaerobik yang terbentuk didalam tangki yang mana menguraikan bahan buangan yang masuk kedalam tangki tersebut.

 

Bahan binaan tangki septik biasanya batu bata, konkrit, bahan gentian (fiberglass) atau plastik. Bentuk bagi tangki septik biasanya segi empat (dibina dari konkrit) atau berbentuk silinder ( bahan daripada plastik atau fiber).

Pengunaan Grease Trap (Perangkap Sisa Pepejal)

Sisa Pepejal akan di tapis melalui  perangkap sisa pepejal (Grease Trap) bagi mengasingkan sisa pepejal  dari air kumbahan. Ini bertujuan bagi menapis air kumbahan dari premis tersebut sebelum air disalurkan ke dalam sistem pembentungan

Penyelenggaraan yang lebih kerap perlu dilakukan pada perangkap lemak dengan membersihkan dan membawa keluar Grease / Sisa Lemak yang membeku bagi memberikan kelancaran proses rawatan air.

Formula Anggaran Aliran Air Sisa Harian (Q)

Untuk merancang saiz kolam, anda perlu menukar penggunaan air bulanan kepada kadar aliran harian purata.

Langkah A: Dapatkan purata penggunaan air sebulan daripada bil air (contoh: dalam unit Meter Padu).
Langkah B: Bahagikan dengan bilangan hari beroperasi dalam sebulan untuk mendapatkan penggunaan harian.

Anggaran Saiz Fizikal Kolam (Panjang x Lebar x Dalam)

Selepas mendapat isipadu, anda boleh menentukan dimensi kolam berdasarkan kedalaman standard industri.

Kedalaman Kolam Anaerobik Standard: Biasanya antara 3 meter hingga 5 meter (kedalaman ini penting untuk memastikan keadaan tanpa oksigen berfungsi dengan baik).

Menentukan Isipadu Kolam Mengikut Masa Tahanan Hidrolik (HRT)

Air sisa rumah sembelih mengandungi beban organik yang tinggi (darah, lemak, sisa pepejal). Oleh itu, ia memerlukan Masa Tahanan Hidrolik (Hydraulic Retention Time - HRT) yang mencukupi di dalam kolam supaya bakteria dapat merawat sisa tersebut dengan berkesan.

Bagi sistem kolam konvensional (seperti Kolam Anaerobik / Fakulatif):

Kolam Anaerobik (Rawatan Pertama): Biasanya memerlukan HRT selama 3 hingga 5 hari.

Air kumbahan yang telah dirawat pula hendaklah mematuhi piawaian kualiti air yang telah ditetapkan oleh Jabatan Alam Sekitar (sebelum dilepaskan ke saliran awam).

Antara syarat lesen yang berkaitan dengan kawalan pencemaran ialah mengadakan loji rawatan kumbahan rumah sembelih yang sempurna dan lengkap untuk rawatan segala air kotor seperti najis, kencing, darah, lemak, sisa bangkai binatang, kelodak dan sebagainya

Bagi kesalahan yang dilakukan di bawah Akta Rumah Penyembelihan (Penswastaan) 1993 pula, sesebuah rumah sembelih berlesen boleh dikenakan penalti denda sebanyak RM50,000 atau penjara tidak melebihi lima tahun atau kedua-duanya atas kesalahan yang melanggar syarat lesen.

Selain kompaun atau denda, pihak DVS juga akan menarik balik lesen beroperasi premis yang terbukti menyebabkan pencemaran sehingga isu pencemaran tersebut terbukti terkawa

1) PENGGUNAAN SOLID-LIQUID SEPARATOR

Penggunaan Solid-Liquid Separator (pengasing pepejal-cecair) dalam sistem kumbahan berfungsi untuk memisahkan sisa pepejal daripada air sisa. Pepejal yang diasingkan boleh dikeringkan dan diproses menjadi baja kompos. Kaedah ini mengurangkan beban kolam rawatan, mencegah bau busuk, menghasilkan baja organik, dan mematuhi Jabatan Alam Sekitar (JAS)

2) PENAPIS BIOLOGI (BIOLOGICAL FILTER)

Penapis biologi adalah jantung kepada ekosistem ternakan. Ia memanfaatkan mikroorganisma (bakteria baik) untuk menukar sisa kumbahan berbahaya seperti ammonia kepada bahan yang selamat, menjadikan air lebih bersih

Penggunaan bio filter ball (atau bebola bio) sebagai media penapis dalam sistem rawatan air kumbahan atau tangki septik (septic tank) adalah kaedah yang sangat efektif. Ia berfungsi sebagai tapak untuk bakteria pengurai tumbuh, sekaligus menapis dan merawat sisa kotoran secara biologi.

ZERO DISCHARGE

3) PENGGUNAAN EFFECTIVE MICROORGANISMS (EM)

Penggunaan Effective Microorganisms (EM) dalam pengurusan sisa ternakan sangat berkesan untuk mempercepat proses pengkomposan, Mengurangkan pembebasan gas ammonia dan hidrogen sulfida yang menyebabkan bau busuk di kandang, dan mengurangkan pencemaran sisa kumbahan. Ia bertindak dengan menguraikan sisa organik secara selamat menggunakan bakteria baik. Ia juga dapat digunakan untuk membersihkan kandang. Bebas daripada kesan-kesan sampingan dan mesra alam dan menyokong kesihatan ternakan. Mempercepatkan pereputan najis dan sisa makanan ternakan menjadi baja organik yang berkualiti tinggi.

Air sisa kumbahan dari najis ternakan sesuai digunakan untuk menyuburkan tanaman rumput bagi tujuan makanan ternakan. Penggunaan air kumbahan ternakan yang dirawat sebagai baja dan siraman rumput atau tanaman adalah sangat digalakkan. Ia memerlukan sistem penapis biologi (bio-filter) yang direka dengan teliti bagi mengurangkan beban organik, menyingkirkan patogen, dan mengelakkan pencemaran bau.

Tawas, atau Ammonium sulfate (NH₄)₂SO₄ boleh digunakan untuk menjernihkan air kolam kumbahan dengan kaedah pembendungan (flocculation) untuk mengasingkan pepejal tersuspensi. Kaedah ini melibatkan penambahan tawas ke dalam air, mengacaukannya supaya partikel-partikel kecil terlekat antara satu sama lain dan kemudian mengendap ke dasar kolam, menjadikan air lebih jernih. 

Penggunaan tawas perlu berhati-hati kerana  tawas yang berlebihan juga berpengaruh terhadap pH air (menurunkan pH air) berasid.

Tangki septik tersebut perlu dikosongkan secara berjadual, lebih kurang setiap dua tahun sekali untuk memastikan ianya berfungsi dengan efisien.